Công cụ trong hệ thống

Cây cấu hình là danh mục cấu trúc tất cả các đối tượng của cấu hình. Khi mở một nhánh bất kỳ của cây, có thể thấy được danh sách tất cả các đối tượng của dạng này, ví dụ, danh sách các Danh mục. Nếu như sau đó mở tiếp một bất kỳ Danh mục nào đó, chúng ta sẽ thấy cấu trúc của đối tượng này và các đối tượng trực thuộc – biểu mẫu, khuôn in…

Dưới là hình vẽ miêu tả cây cấu hình, bên cạnh đó là nhánh danh mục với danh mục: HàngHóa.

 
Nền tảng công nghệ 1C:DOANH NGHIỆP 8 - Cây cấu hình

Cây cấu hình cho phép tạo mới và xoá bỏ các đối tượng, thay đổi thứ tự, sao chép, chuyển dạng đối tượng, lọc các đối tượng theo phân hệ.

Chúng ta có thể lưu ý đến 2 lệnh rất tiện ích được sử dụng qua Menu (Actions): <Tìm kiếm tham chiếu đến đối tượng> (<Find references to object>) và <Tìm kiếm tham chiếu trong đối tượng> (<Find references in object>). Các lệnh này đưa ra danh sách các đối tượng khác liên quan đến đối tượng hiện tại.

Một công cụ quan trọng nữa đối với người lập trình là Bảng thuộc tính của đối tượng hiện tại. Thành phần trong bảng thuộc tính sẽ thay đổi liên tục phụ thuộc vào việc đối tượng cụ thể nào đang được chọn. Các thuộc tính có ở cấu hình, ở các đối tượng và các phần nhỏ trong đối tượng, ở các biểu mẫu, điều khiển… Các thuộc tính ghi lại các tính chất của đối tượng, cách thức hiển thị trên màn hình, các sự kiện liên quan.

Ví dụ, dưới đây là bảng thuộc tính của danh mục HàngHóa:

 
Nền tảng c&ocirc;ng nghệ 1C:DOANH NGHIỆP 8 - Bảng thuộc t&iacute;nh

Để làm tăng tốc độ tạo dựng ứng dụng, hệ thống «1C:DOANH NGHIỆP» có sẵn một số Bộ dựng (Wizards) dưới dạng hộp thoại. Các bộ dựng này dùng để nhập một số các điều kiện trong bài toán được đặt ra và tự động tạo ra các đối tượng, biểu mẫu, khuôn in, các đoạn mã lệnh trên ngôn ngữ lập trình sẵn có.

Trong «1C:DOANH NGHIỆP» có các bộ dựng sau:

Bộ lập truy vấn (Query builder)

Dùng để tạo ra các nội dung trên ngôn ngữ truy cập dữ liệu truy vấn. Truy vấn dùng để lựa chọn và xử lý một nhóm dữ liệu từ cơ sở dữ liệu.

Bộ dựng khuôn in (Template wizard)

Dùng để tạo đoạn mã lệnh và khuôn in các dữ liệu của đối tượng, ví dụ danh sách các thành phần của danh mục và các thông tin về các thành phần này.

Bộ dựng biểu mẫu kết quả   (Output form wizard)

Để lựa chọn một nhóm dữ liệu phức tạp và tạo ra khuôn in. Thực tế đây là Bộ lập truy vấn với chức năng bổ sung là tạo lập “Biểu mẫu kết quả” (Output form).

Bộ dựng biểu mẫu (Form wizard)

Được gọi ra khi tạo mới các biểu mẫu, tự động sắp xếp các điều khiển và liên kết chúng với dữ liệu của đối tượng.

Bộ dựng “Nhập trên cơ sở…” (“Create based on…” wizard) 

Dùng để tạo ra các thuật toán nhập dữ liệu vào chứng từ trên cơ sở đối tượng khác, ví dụ, nhập dữ liệu vào PhiếuXuất trên cơ sở ĐơnĐặtHàng của khách. Khi tạo mới chứng từ, một phần dữ liệu trong PhiếuXuất sẽ tự động được điền vào bằng cách lấy ra từ đối tượng ĐơnĐặtHàng.

Bộ dựng các bản ghi của biểu (Movements wizard)

Hình thành đoạn mã lệnh chương trình cho chứng từ dùng để làm thay đổi trạng thái các Biểu ghi.

Bộ dựng menu (Menu wizard)

Tự động tạo lập menu cho người sử dụng trên cơ sở danh sách tất cả các đối tượng trong cấu hình.

Bộ dựng điều khiển (Control wizard)

Sắp xếp các điều khiển vào biểu mẫu, đồng thời đặt các thuộc tính chính.

Bộ dựng đối tượng (Object wizard)

Thực tế mà nói, cửa sổ dùng để soạn các đối tượng (danh mục, chứng từ…) cũng được hiển thị dưới dạng bộ dựng. Thuộc tính của các đối tượng được phân bố theo các thẻ để sao cho có thể nhắc người lập trình thứ tự chuẩn trong việc tạo dựng đối tượng.

Sử dụng các bộ dựng là để giảm bớt các thao tác lặp lại và đơn giản hoá việc tiếp thu hệ thống cho những người mới làm quen. Tuy nhiên, không nên phụ thuộc hoàn toàn vào bộ dựng. Cần phải hiểu ý nghĩa thực tế các thao tác mà bộ dựng thực hiện, để sao cho trong trường hợp cần thiết, có thể tự làm bằng tay.

Để tạo dựng các biểu mẫu, trong «1C:DOANH NGHIỆP» có sẵn công cụ rất hiệu nghiệm là Bộ soạn biểu mẫu,  trong đó có một loạt các phần tử điều khiển rất đa dạng với các chức năng hệ thống thuận lợi dùng để chỉnh sửa cách hiển thị trên màn hình.  Dưới đây là biểu mẫu chứng từ trong quá trình chỉnh sửa.

 
Nền tảng c&ocirc;ng nghệ 1C:DOANH NGHIỆP 8 - Bộ soạn biểu mẫu

 

Trong biểu mẫu có thể đặt các điều khiển khác nhau, ví dụ: nút lệnh (button), nhãn (label), hộp nhập liệu (textbox), hộp văn bản dạng bảng (spreadsheet field), thanh công cụ (toolbar), hộp kiểm (check)… Danh sách các biểu mẫu của hệ thống được ghi rõ trong chương “Giao diện người sử dụng”.

Hệ thống «1C:DOANH NGHIỆP» có công cụ để tạo dựng các menu và thanh công cụ. Đối với các mục trong menu (hoặc nút lệnh trong thanh công cụ) có xác định các thuộc tính và các thao tác đi kèm. Các thao tác có thể là các dạng chuẩn, ví dụ như: “Mở danh sách các đối tác”, hoặc dùng để gọi các phương phức. Các phương thức được viết trên ngôn ngữ lập trình hệ thống, và có thể lập ra các hầu như bất cứ thao tác nào.

Dưới đây là hình minh họa menu con “Danh mục” của menu chính.

 
Nền tảng c&ocirc;ng nghệ 1C:DOANH NGHIỆP 8 - Bộ soạn giao diện menu

Để soạn các khuôn in (template) trong các biểu mẫu, có thể sử dụng bộ soạn bảng mà trong đó có nhiều phương tiện để định dạng các ô, các vùng hoặc toàn bộ bảng.

Trong bảng có các vùng hàng dọc, hàng ngang và được đặt tên. Ngoài ra, có thể đặt tên cho bất cứ vùng nào trên bảng.

Trong mỗi ô trong bảng, có thể đặt 1 trong hai thuộc tính: Nội dung (Text) hoặc Tham số (Parameters). Khi hiển thị báo cáo theo khuôn in, vị trí của các Tham số sẽ được thay thế bằng các giá trị cụ thể. Quá trình này được xác định bởi thuật toán tạo dựng báo cáo (viết trên ngôn ngữ lập trình hệ thống).

Trên bảng có thể đặt thêm vào đó Bảng tổng hợp (Pivot-table), đồ thị và các điều khiển khác. Bảng tổng hợp cho phép hiển thị các dữ liệu nhiều chiều dưới dạng Cross-report, thay đổi thứ tự hiển thị mà không cần chạy lại truy vấn, bổ sung hay loại bỏ các thuộc tính báo cáo. Và như vậy, bảng tổng hợp là công cụ rất tiện lợi để phân tích thông tin.

Tất cả những điều trên tạo điều kiện tạo dựng các báo cáo trong thời gian tối thiểu. Người lập trình chỉ cần một chút cố gắng trong việc viết các truy vấn, nhưng điều này có thể được thực hiện bằng Bộ lập truy vấn.

 
Nền tảng c&ocirc;ng nghệ 1C:DOANH NGHIỆP 8 - Bộ soạn bảng

Các mô-đun được viết trên ngôn ngữ lập trình sẵn có trong «1C:DOANH NGHIỆP» được dùng để xác định các phương thức bất kỳ nào cho các đối tượng. Các đối tượng được thiết kế bằng các công cụ trực quan, còn ngôn ngữ lập trình được sử dụng để thực thi các thuật toán liên quan, tạo lập các báo cáo bản in và thực hiện các chức năng khác.

Để viết các mã lệnh trong chương trình, người lập trình thường  làm việc trên các cửa sổ soạn mô-đun mã lệnh (mudule editor). Cửa số này có thể sử dụng để viết bất kỳ nội dung văn bản nào, ví dụ như truy vấn.

Trong chế độ soạn thảo mã lệnh, các nội dung trong bộ soạn thảo mô-đun được hiển thị bằng các màu khác nhau phụ thuộc vào dạng chính tả ngôn ngữ. Bên cạnh đó có Trợ lý cú pháp (Syntax Assistance) rất thuận tiện cho việc xác định các thuộc tính và các phương thức của các đối tượng.

Một công cụ khác rất thuận tiện là khuôn mẫu cấu trúc ngôn ngữ lập trình, được sự dụng để giảm bớt thời gian lập trình và hạn chế lỗi, ví dụ như cấu trúc: If…EndIf, While …. Do ….. EndDo.

 
Nền tảng c&ocirc;ng nghệ 1C:DOANH NGHIỆP 8 - Cửa sổ soạn thảo m&ocirc;-đun m&atilde; lệnh (Module Editor)

Khi lập trình, thường xuyên nảy sinh ra nhu cầu cần nhớ lại tên thuộc tính hoặc phương thức của các đối tượng, hoặc các tham số của các phương thức và giá trị của các hàm số. Các thông tin này được lưu lại trong Trợ lý cú pháp và có thể được gọi ra bằng cách bấm Ctrl-F1, hoặc thông qua menu.

 
Nền tảng c&ocirc;ng nghệ 1C:DOANH NGHIỆP 8 - Trợ l&yacute; c&uacute; ph&aacute;p (Syntax assistance)

Nhiều khi phát hiện ra rằng, chương trình làm việc không như theo ý tưởng đặt ra của người lập trình hoặc của người sử dụng. Đây chính là lỗi của chương trình. Để sửa lỗi, đầu tiên phải cô lập nó, có nghĩa là xác định chỗ trong chương trình là nguyên nhân phát sinh lỗi. Vấn đề này có thể giải quyết thuận tiện bằng công cụ Bộ gỡ rối.

Bộ gỡ rối cho phép đặt trước các điểm dừng (breakpoint) trên đoạn mã lệnh của chương trình, hỏi giá trị của các biến hay tính chất của các đối tượng một cách đơn giản bằng cách dịch con trỏ đến đó. Bộ gỡ rối có thể đưa ra danh sách tất cả các thuộc tính của đối tượng với đầy đủ các tính chất và kiểu dữ liệu của nó, và như vậy rất thuận tiện cho việc phân tích.

 
Nền tảng c&ocirc;ng nghệ 1C:DOANH NGHIỆP 8 - Gỡ rối (Debuging)

Sử dụng công cụ này cho phép đo thời gian thực hiện một đoạn ứng dụng với mục đích phát hiện các “thắt nút cổ chai” trong chương trình, có nghĩa là tìm ra các thao tác đòi hỏi phải mất nhiều thời gian cho nó. Các chỗ như vậy cần viết rất cẩn thận, tối ưu hoá hoặc thậm trí, cần thay đổi lại cấu trúc dữ liệu.

Hệ thống «1C:DOANH NGHIỆP» có công cụ rất hiệu quả trong việc xử lý dữ liệu là Truy vấn.  Ngôn ngữ truy vấn trong «1C:DOANH NGHIỆP» gần giống với SQL chuẩn, trong đó cho phép kết nối các bảng, kết nối kết quả của nhiều truy vấn, truy vấn con.

Hơn nữa, ngôn ngữ truy vấn «1C:DOANH NGHIỆP» có các phương tiện không có ở trong SQL chuẩn, ví dụ gọi đến các trường của tham chiếu (gọi thuộc tính của đối tượng thông qua dấu chấm), tính tổng trung gian…

Một điểm cần chú ý là cơ cấu truy vấn trong «1C:DOANH NGHIỆP» chỉ sử dụng để lựa chọn dữ liệu và không thể dùng để thay đổi dữ liệu. Để thay đổi dữ liệu bằng ngôn ngữ lập trình, cần gọi tham chiếu đến đối tượng đặc biệt, cho phép chỉnh sửa dữ liệu, ví dụ: DocumentObject.

Trong «1C:DOANH NGHIỆP» có khả năng so sánh hai cấu hình và thống nhất chúng vào một phiên bản duy nhất. Khi đó, có thể đánh dấu các đối tượng cần thống nhất và xác định quy tắc hợp nhất. Việc sát nhập các cấu hình có ích trong trường hợp, khi một cấu hình bị thay đổi bởi nhiều người và cần hợp nhất vào một phiên bản duy nhất. Cần lưu ý rằng, trong trường hợp thường xuyên so sánh và hợp nhất các cấu hình, có thể sử dụng công cụ Kho chứa cấu hình (Configuration depot) mà sẽ được trình bày dưới đây.

Hệ thống «1C:DOANH NGHIỆP» cho phép nhiều người lập trình cùng tham gia vào việc thiết kế cấu hình. Để làm được điều này, cần tạo ra Kho chứa cấu hình (Configuration depot), trong đó chứa phiên bản cấu hình hiện tại cũng như lịch sử các thay đổi trên đó (các phiên bản trước).

Để có thể đưa các thay đổi vào trong một đối tượng, người lập trình đầu tiên cần phải chiếm giữ đối tượng đó, hoặc một nhóm các đối tượng có liên quan. Khi đó, các đối tượng này sẽ bị khoá và những người lập trình khác không thể chỉnh sửa được chúng. Sau khi đưa chỉnh sửa xong, người lập trình hoàn trả đối tượng vào kho chứa và tháo bỏ khoá.

Trang trước        Trang sau